Yıllık maliyet oranı (YMO), bir kredinin size gerçekte kaça mal olduğunu tek bir yüzdeyle özetler. Nominal aylık faiz yalnızca faizi anlatır; YMO ise faizi, BSMV ve KKDF’yi, peşin kesilen masrafları ve paranın zaman değerini birlikte hesaba katar. Bu araç iki yönden çalışır: elinizde bir teklif varsa tutar, faiz ve vadeden taksiti ve ödeme planını kurar; elinizde zaten ödediğiniz bir taksit varsa bu nakit akışından efektif aylık ve yıllık maliyet oranını çözer.
Bu hesaplayıcı neyi hesaplar?
Araç, krediyi bir nakit akışı dizisi olarak ele alır: başlangıçta elinize geçen net tutar bir giriş, her ay ödediğiniz taksitler ise çıkıştır. Bu iki tarafı bugünkü değerde eşitleyen aylık oranı bulur ve onu yıllığa çevirir. Sonuçta gördüğünüz yüzde, "bu krediyi kullanmanın yıllık efektif bedeli" anlamına gelir.
- Yaklaşık efektif yıllık maliyet oranını (YMO) ve aylık maliyet oranını verir.
- Teklif modunda sabit taksiti hesaplar ve ay ay ödeme planını çıkarır.
- Toplam ödeme ile masrafları ve bunların anaparayı aşan kısmını ayrı gösterir.
- Seçtiğiniz kredi türüne göre BSMV/KKDF profilini uygular.
- Peşin masrafları elinize geçen net tutarı azaltacak şekilde işler.
Nominal aylık faiz neden tek başına yetmez?
Nominal aylık faiz, yalnızca anapara üzerinden işleyen faizin oranıdır. Krediyi pahalılaştıran üç unsur bu orana dahil değildir: faiz üzerinden alınan BSMV ve KKDF, kullandırım sırasında kesilen dosya masrafı ve benzeri peşin ücretler, ve bileşik etki — yani her ay ödenmeyen bakiyenin bir sonraki aya taşınması. Bu nedenle "aylık faizi 12 ile çarpmak" yıllık maliyeti verir gibi görünse de gerçek maliyetin altında kalır.
Taksit tutarına bakmak da yanıltıcıdır. Aynı taksit, farklı vade ve farklı masraf yapısıyla çok farklı bir toplam maliyete karşılık gelebilir. Vadeyi uzatmak taksiti küçültür ama ödenen toplam faizi büyütür. YMO, bu iki etkiyi tek ölçüde birleştirdiği için teklifleri karşılaştırmanın doğru yoludur.
100.000 TL, 24 ay ve aylık %3 nominal faizle iki teklif düşünün. Birincisinde masraf yok; ikincisinde kullandırımda 5.000 TL peşin masraf kesiliyor. İkinci teklifte elinize 95.000 TL geçtiği hâlde taksitleriniz 100.000 TL üzerinden hesaplanır. Nominal faiz her iki teklifte de aynıdır, ancak ikincinin efektif yıllık maliyeti belirgin biçimde yüksektir. Aradaki farkın tam büyüklüğünü, iki teklifi de bu araca girerek görebilirsiniz.
İki çalışma modu
Girdi yöntemi alanı, hangi bilgiye sahip olduğunuza göre iki farklı yol sunar. İkisi de aynı bugünkü değer mantığını kullanır; fark, taksitin nereden geldiğidir.
- Teklif modu ("Tutar, faiz ve vadeden"): Kredi tutarını, aylık faizi ve vadeyi girersiniz. Araç seçtiğiniz kredi türünün vergi profiliyle sabit taksiti kurar, ay ay anapara/faiz/BSMV/KKDF ayrışmasını gösterir ve bu taksit dizisinden YMO’yu çözer. Henüz kredi kullanmadıysanız ve elinizde bir faiz oranı varsa bu modu kullanın.
- Nakit akışı modu ("Gerçek nakit akışından"): Kredi tutarını, gerçekte ödediğiniz taksiti ve vadeyi girersiniz; faiz oranı sormaz. Araç, bu gerçek ödeme dizisinin ima ettiği efektif oranı geriye doğru çözer. Bankanın söylediği orana değil, fiilen ödediğiniz paraya dayandığı için elinizde imzalı bir ödeme planı varsa en dürüst ölçü budur.
Her iki modda da toplam peşin masraf alanı çalışır ve masraf, elinize geçen net tutarı düşürerek maliyet oranını yükseltir. Masrafın kredi tutarından büyük veya ona eşit olması anlamlı değildir; bu durumda hesaplama yapılmaz.
Kredi türü sonucu nasıl etkiler?
Türkiye’de kredi faizi üzerinden alınan vergi ve fonlar kredinin türüne göre değişir; bu doğrudan taksitin içine girer. Araç, seçtiğiniz türe karşılık gelen BSMV/KKDF profilini uygular: bireysel ihtiyaç, ticari ihtiyaç, konut, binek taşıt, ticari taşıt ve diğer. Ticari ihtiyaç ile ticari taşıt aynı ticari vergi profiliyle işlenir.
Konut kredisinde ayrıca "adına kayıtlı konutu var" seçimi vardır; bu seçim BSMV açısından farklı bir muameleye yol açtığı için taksiti ve dolayısıyla maliyet oranını değiştirir. Kendi durumunuza uymayan bir tür seçmek, sonucu sistematik olarak yanlış tarafa kaydırır.
Nakit akışı modunda taksiti siz girdiğiniz için vergi zaten o taksitin içindedir ve araç ayrıca vergi eklemez. Teklif modunda ise taksiti araç kurar; ödeme planı satırlarında anapara, faiz, BSMV ve KKDF paylarını ayrı ayrı görebilirsiniz.
Sonucu nasıl okumalısınız?
- Yaklaşık efektif yıllık maliyet oranı: teklifleri karşılaştırırken bakmanız gereken tek sayı. Düşük olan, aynı vade ve tutarda daha ucuzdur.
- Yaklaşık aylık maliyet oranı: aynı ölçünün aylık karşılığı; nominal aylık faizden yüksek çıkması normaldir, çünkü vergi ve masrafları içerir.
- Hesaplanan taksit (yalnız teklif modunda): girdiğiniz faiz ve vadeden kurulan sabit taksit.
- Toplam ödeme ve masraflar: vade boyunca cebinizden çıkacak toplam.
- Faiz, vergi ve masraf maliyeti: bu toplamın anaparayı aşan kısmı — kredinin size net bedeli.
- Ödeme planı (yalnız teklif modunda): her ay için anapara, faiz, BSMV, KKDF ve kalan bakiye.
İki teklifi karşılaştırırken tutarı ve vadeyi sabit tutun. Vade farklıysa YMO yine karşılaştırılabilir bir orandır, ancak toplam maliyet rakamları doğrudan kıyaslanamaz: uzun vadeli kredi neredeyse her zaman daha yüksek toplam öder.
Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler
Hesaplama, aylık nakit akışlarını 12 eşit aylı yıl varsayımıyla bugünkü değerde eşitler. Bankanın sözleşme öncesi bilgi formundaki resmi yıllık maliyet oranı; gün bazlı sayım, ödeme tarihlerinin hafta sonuna denk gelmesi, sigorta primleri, hayat/konut sigortası zorunlulukları, hesap işletim ücretleri ve bankaya özgü nakit akışları nedeniyle buradan farklı çıkabilir. Bağlayıcı olan bankanın resmi açıklamasıdır.
- Girmediğiniz sigorta ve komisyonlar sonuca yansımaz; teklifler arasında sigorta zorunluluğu farklıysa karşılaştırma eksik kalır.
- Erken kapama, ara ödeme veya ödeme atlama senaryoları modellenmez; ödeme planı baştan sona düzenli varsayılır.
- Değişken faizli veya ara dönemde oranı güncellenen krediler sabit faizli gibi hesaplanır.
- Vade 600 ayı aşamaz; masraf, kredi tutarına eşit veya ondan büyük olamaz.
Sık Sorulan Sorular
YMO ile nominal faiz arasındaki fark nedir?
Nominal faiz yalnızca anapara üzerinden işleyen faiz oranıdır. Aylık nominal oranın 12 ile çarpımı basit yıllıklandırılmış nominal oranı verir; bileşik yıllık efektif oran ise (1 + aylık oran)^12 - 1 formülüyle bulunur. Masraf ve vergi olmasa bile bu iki oran pozitif aylık faizde eşit değildir. Bu hesaplayıcının YMO sonucu, modellenen gerçek nakit akışlarının bugünkü değerini eşitleyen aylık orandan türetilir.
Hangi modu kullanmalıyım?
Henüz kredi kullanmadıysanız ve elinizde faiz oranlı bir teklif varsa teklif modunu seçin. Krediyi zaten kullanıyorsanız ve ödeme planınızdaki gerçek taksiti biliyorsanız nakit akışı modu daha doğrudur, çünkü bankanın beyan ettiği orana değil fiilen ödediğiniz tutara dayanır.
Masrafları nasıl girmeliyim?
Kredi kullandırılırken sizden kesilen veya size fatura edilen toplam peşin tutarı girin: dosya masrafı, tahsis ücreti, ekspertiz gibi kalemler. Bu tutar elinize geçen net parayı azalttığı için maliyet oranını yükseltir. Aylık tekrar eden ödemeler (örneğin aylık sigorta primi) peşin masraf alanına girmez.
Sonuç bankanın söylediği oranla neden aynı değil?
Banka resmi oranını gün bazlı sayım, kendi ücret kalemleri ve zorunlu sigortalarla hesaplar; ayrıca ödeme tarihleri takvimsel olarak eşit aralıklı olmayabilir. Bu araç 12 eşit aylı yıl varsayımıyla çalışır ve yalnızca girdiğiniz kalemleri bilir. Tüm kalemleri girseniz bile küçük bir fark kalabilir; bağlayıcı olan sözleşme öncesi bilgi formudur.
Aynı nominal faizli iki kredinin maliyeti neden farklı olabilir?
Çünkü maliyet yalnızca faizden ibaret değildir. Peşin masraf, kredi türüne bağlı vergi profili ve vade farkı, aynı nominal faizle bile farklı bir efektif maliyet üretir. Masraf kesintisi elinize geçen tutarı düşürürken taksitiniz tam anapara üzerinden hesaplanmaya devam eder.
Vadeyi uzatırsam maliyet düşer mi?
Aylık taksitiniz düşer, ancak ödediğiniz toplam faiz ve vergi genellikle artar. YMO bir yıllık oran olduğu için vade uzadığında dramatik biçimde düşmez; asıl değişen, bu oranın kaç yıl boyunca işlediğidir. Karar verirken hem YMO’ya hem de toplam maliyet satırına bakın.