İç verim oranı hesaplama aracı, Hesapstan tarafından bir yatırımın başlangıç çıkışı ve dönemsel nakit akışları için NPV'yi sıfır yapan dönemlik IRR oranını bulmak isteyen kullanıcılar için hazırlanmıştır. Sonuç bir vaat edilen getiri değil, girilen varsayımsal nakit akışlarına göre bulunan sayısal bir köktür.
İç verim oranı neyi gösterir?
İç verim oranı, bir nakit akışı dizisinin bugünkü değerini sıfıra getiren iskonto oranıdır. Başka bir ifadeyle IRR, başlangıçtaki yatırım çıkışı ile sonraki dönemlerdeki giriş ve çıkışları aynı denklemde dengeleyen dönemlik orandır.
Bu hesaplayıcı başlangıç yatırımını negatif yönlü ilk nakit akışı gibi düşünür, ardından 1. dönemden itibaren girilen artı veya eksi nakit akışlarını kullanır. Sonuç büyük satırda IRR yüzdesi olarak, ayrıca bulunan oranda NPV'nin sıfıra ne kadar yakın olduğu kontrol satırıyla gösterilir.
IRR yalnızca girilen nakit akışı varsayımlarına göre hesaplanan dönemlik orandır. Projenin gerçekten bu getiriyi sağlayacağını, yeniden yatırım oranını, piyasa riskini veya nakit akışlarının kesin gerçekleşeceğini göstermez.
Hesaplama mantığı: NPV'yi sıfırlayan oran
IRR hesabında amaç, iskonto oranı değiştikçe NPV'nin işaret değiştirdiği noktayı bulmaktır. Araç belirli bir aralıkta oranları tarar, uygun bir kök aralığı bulduğunda bisection yöntemiyle oranı daraltır ve NPV'yi yaklaşık sıfıra yaklaştırır.
- Başlangıç yatırımı C0, nakit akışı dizisinin ilk negatif değeri gibi değerlendirilir.
- Dönem 1, dönem 2, dönem 3 gibi satırlara artı veya eksi nakit akışları girilir.
- Araç, NPV(r) değerinin sıfır olduğu dönemlik r oranını arar.
- Uygun kök bulunursa IRR yüzde olarak gösterilir ve NPV at IRR doğrulama satırı eklenir.
- Kök bulunamazsa veya nakit akışlarında hem pozitif hem negatif değer yoksa normal sonuç yerine açıklayıcı hata verilir.
Nakit akışlarınız yıllıksa sonuç yıllık dönemlik IRR gibi okunabilir. Nakit akışlarınız aylıksa sonuç aylık IRR'dir; araç dönem birimini otomatik yıllığa çevirmez.
Örnek: başlangıç yatırımı ve düzenli nakit akışı
Örneğin başlangıç yatırımı 100000, sonraki dört dönemdeki nakit akışları 40000, 40000, 40000 ve 40000 olsun. Bu durumda IRR, bu dört girişin bugünkü değerini başlangıç yatırımına eşitleyen dönemlik oranı arar.
- Başlangıç yatırımı: 100000.
- Dönemsel nakit akışları: 40000, 40000, 40000, 40000.
- Araç bu dizide NPV'yi yaklaşık sıfıra getiren oranı bulur.
- Beklenen sonuç yaklaşık %21,86 dönemlik IRR'dir.
- Doğrulama satırındaki NPV at IRR değeri sıfıra çok yakın olmalıdır.
Bu örnek basit olduğu için IRR yorumu anlaşılırdır. Fakat nakit akışları birden fazla kez işaret değiştiriyorsa, yani giriş ve çıkışlar karışık sıradaysa, birden fazla matematiksel IRR olabilir.
Çoklu IRR ve kök bulunamayan durumlar
IRR yöntemi her nakit akışı dizisinde tek ve anlamı net bir oran üretmeyebilir. Nakit akışlarının işareti birden fazla kez değişirse birden fazla IRR oluşabilir; araç bu durumda ilk bulunan kökü gösterir ve kullanıcıyı çoklu IRR olasılığına karşı uyarır.
- Sadece pozitif nakit akışları varsa IRR tanımlı değildir; çünkü dengeleyen negatif başlangıç akışı yoktur.
- Sadece negatif akışlar varsa da anlamlı bir getiri kökü oluşmaz.
- Tarama aralığında kök bulunamazsa araç sonucu normal değer gibi göstermeyip hata mesajı verir.
- Birden çok işaret değişimi varsa IRR, tek başına proje karşılaştırması için yanıltıcı olabilir.
Çoklu IRR uyarısı gördüğünüzde sonucu kesin yatırım sıralaması gibi kullanmayın. Böyle durumlarda NPV, MIRR veya nakit akışlarının ayrı senaryolarla incelenmesi daha sağlıklı olabilir.
IRR, NPV, ROI ve geri ödeme süresi arasındaki fark
IRR, nakit akışlarından bir oran bulur. Net bugünkü değer ise seçtiğiniz iskonto oranıyla bugünkü değer toplamını hesaplar. ROI daha basit bir toplam getiri oranı verir; geri ödeme süresi ise yatırımın kaç dönemde kendini geri ödediğine odaklanır.
- Net bugünkü değer: oranı siz verirsiniz, sonuç para tutarıdır.
- İç verim oranı: nakit akışlarını siz verirsiniz, sonuç NPV'yi sıfırlayan orandır.
- ROI: toplam kazancı maliyete oranlar, dönemsel iskonto mantığını içermez.
- Geri ödeme süresi: kârlılık oranından çok nakdin ne zaman geri döndüğünü gösterir.
Bir projenin belirli iskonto oranıyla değer yaratıp yaratmadığını görmek istiyorsanız NPV; nakit akışlarının kendi dönemlik oranını bulmak istiyorsanız IRR kullanılır.
Bu hesaplayıcının sınırları
Bu araç tarihli nakit akışlarıyla XIRR hesaplamaz; tüm dönemleri eşit aralıklı varsayar. Ayrıca yeniden yatırım oranı modeli kurmaz ve MIRR hesaplamaz.
- Dönemler eşit aralıklı kabul edilir.
- Sonuç dönemliktir; aylık akış girerseniz aylık IRR gibi okunmalıdır.
- Birden fazla kök olasılığında yalnızca ilk bulunan kök gösterilir.
- Sonuç finansal tavsiye değil, kullanıcı girişlerine dayalı matematiksel hesaplamadır.
Sık Sorulan Sorular
IRR sonucu yıllık mı dönemlik mi?
Dönemliktir. Nakit akışlarını yıllık dönemler olarak girdiyseniz yıllık, aylık dönemler olarak girdiyseniz aylık oran gibi yorumlanır.
IRR negatif çıkabilir mi?
Evet. Girilen nakit akışları başlangıç yatırımını karşılamıyorsa veya dönemsel denge negatif orana denk geliyorsa IRR negatif olabilir.
Neden hem pozitif hem negatif nakit akışı gerekiyor?
IRR, NPV'yi sıfırlayan oranı bulur. Tüm akışlar aynı işaretliyse dengeleme ilişkisi oluşmaz ve anlamlı bir kök bulunamaz.
Çoklu IRR ne demektir?
Nakit akışları birden fazla kez işaret değiştirirse matematiksel olarak birden fazla kök oluşabilir. Bu durumda tek bir IRR değeri yatırım kararını açıklamakta yetersiz kalabilir.
IRR ile NPV arasındaki fark nedir?
NPV'de iskonto oranını siz seçersiniz ve para tutarı sonucu alırsınız. IRR'de ise oran bilinmeyendir; araç NPV'yi sıfırlayan oranı arar.