Bu yasal faiz hesaplama aracı, Hesapstan tarafından Türkiye’de kanuni faiz, GİB tecil faizi, TTK 1530 geç ödeme faizi ve kullanıcı tarafından girilen özel oranlarla basit faiz tahmini yapmak için hazırlanmıştır.
Yasal faiz hesaplama aracı neyi hesaplar?
Bu araç, girilen ana para, başlangıç tarihi ve bitiş tarihine göre basit faiz tutarını hesaplar. Kullanıcı kanuni faiz, GİB tecil faizi, TTK 1530 geç ödeme faizi veya manuel yıllık oran modlarından birini seçebilir.
- Kanuni faiz modunda 01.06.2024 öncesi ve sonrası oran değişimini otomatik ayırır.
- Tecil faizi modunda GİB tecil faiz oranını varsayılan olarak gösterir ve oranı kullanıcı düzenleyebilir.
- TTK 1530 modunda ticari mal ve hizmet tedarikindeki geç ödeme faizi için güncel oranla tahmin yapar.
- Manuel oran modunda sözleşme, karar veya özel durumda belirtilen yıllık oranla hesaplama yapılabilir.
Bu hesaplama bilgilendirme amaçlıdır. Faiz türü, başlangıç tarihi, alacak türü, sözleşme hükmü veya mahkeme kararı farklı sonuç gerektirebilir.
Yasal faiz ve kanuni faiz aynı şey mi?
Günlük kullanımda yasal faiz çoğu zaman kanuni faiz anlamında kullanılır; ancak pratikte her faiz türü aynı değildir. Bu sayfadaki araç, kanuni faizi ayrı bir mod olarak hesaplar ve tecil faizi ile TTK 1530 geç ödeme faizini farklı modlarda gösterir.
Kanuni faiz, özel bir oran kararlaştırılmamış veya özel bir düzenleme uygulanmamış durumlarda başvurulan genel kanuni oranı ifade eder. Tecil faizi vergi borçlarının ertelenmesi veya taksitlendirilmesiyle ilgilidir. TTK 1530 ise ticari mal ve hizmet tedarikinde geç ödeme durumlarına yöneliktir.
Bir alacak için hangi faiz türünün uygulanacağını yalnızca tutar ve tarih belirlemez. Alacağın hukuki niteliği, tarafların sıfatı, sözleşme ve varsa mahkeme kararı da belirleyici olabilir.
Kanuni faiz nasıl hesaplanır?
Kanuni faiz, ana paranın yıllık faiz oranı ve gün sayısı ile çarpılıp 365'e bölünmesiyle basit faiz olarak hesaplanır. Bu araçta kanuni faiz modu, 01.06.2024 tarihindeki oran değişimini dikkate alır.
Basit faiz = ana para × yıllık oran × gün sayısı / 365. Örneğin 80.000 TL için 120 gün ve %24 yıllık oran kullanılırsa faiz: 80.000 × 0,24 × 120 / 365 şeklinde hesaplanır.
Dönem 01.06.2024 tarihini aşıyorsa araç hesaplamayı iki parçaya böler: önceki günler eski oranla, sonraki günler yeni oranla hesaplanır. Böylece tek oranla tüm dönemi çarpmaktan doğabilecek hata azaltılır.
01.06.2024 faiz değişimi neden önemlidir?
Türkiye'de kanuni faiz oranı 01.06.2024 tarihinden itibaren yıllık %24 olarak uygulanmaya başlamıştır. Bu tarihten önce genel kanuni faiz oranı %9 idi. Bu nedenle başlangıç ve bitiş tarihleri bu eşiği geçiyorsa hesaplamanın tek oranla yapılması yanıltıcı olabilir.
Örneğin bir alacak 2024 Mayıs ayında başlamış ve 2024 Temmuz ayında sona ermişse, Mayıs günleri %9, 01.06.2024 sonrası günler %24 üzerinden hesaplanmalıdır. Araç bu ayrımı kanuni faiz modunda otomatik yapar.
Bu otomatik dönem bölme yalnızca kanuni faiz modu için geçerlidir. Tecil faizi ve TTK 1530 modlarında oran, ekranda görünen güncel veya kullanıcı tarafından girilen oranla uygulanır.
Tecil faizi ne zaman kullanılır?
Tecil faizi, genel bir dava alacağı faizi değildir; vergi borçlarının tecil veya taksitlendirme kapsamında değerlendirilmesiyle ilgilidir. Bu nedenle sıradan bir alacak, kira, ticari fatura veya mahkeme alacağı için tecil faizi modu otomatik olarak doğru seçenek sayılmaz.
Araç, GİB tarafından duyurulan tecil faiz oranını varsayılan değer olarak gösterir. Kullanıcı bu oranı düzenleyebilir; çünkü oranlar zaman içinde değişebilir ve hesaplama döneminin hangi kurala tabi olduğu resmi kaynaklardan kontrol edilmelidir.
Tecil faizi oranları tarihsel olarak değişmiştir. Bu araç tecil faizinde otomatik tarihsel bölme yapmadığı için, geçmiş veya özel dönemlerde oranı kullanıcının kontrol etmesi gerekir.
TTK 1530 geç ödeme faizi hangi durumlar içindir?
TTK 1530 geç ödeme faizi, ticari mal ve hizmet tedarikinde geç ödeme durumları için kullanılan özel bir alandır. Tüketici borçları, bireysel borçlar, işçilik alacakları veya her tür hukuki alacak için genel faiz modu gibi kullanılmamalıdır.
Bu modda araç, TCMB tarafından yayımlanan güncel TTK 1530 oranını kullanır ve istenirse asgari tahsil masrafı tazminatını ayrıca ekler. Tazminat seçeneği kullanıcı kontrolündedir; her olayda otomatik uygulanacağı varsayılmamalıdır.
TTK 1530 modu, mal ve hizmet tedariki kapsamındaki ticari geç ödeme durumları için düşünülmelidir. Tarafların sıfatı ve sözleşmenin niteliği kontrol edilmeden genel yasal faiz hesabı gibi kullanılmamalıdır.
Manuel oran modu ne işe yarar?
Manuel oran modu, sözleşmede, mahkeme kararında veya özel bir belgede farklı bir yıllık faiz oranı belirtilmişse kullanılır. Bu modda hesaplama mantığı aynıdır; sadece yıllık oranı kullanıcı belirler.
Örneğin bir sözleşmede yıllık %30 faiz kararlaştırılmışsa, kullanıcı ana parayı, tarih aralığını ve %30 oranını girerek basit faiz tahmini yapabilir. Araç yine bileşik faiz uygulamaz.
Manuel oran girilmesi, o oranın hukuken geçerli olduğu anlamına gelmez. Sözleşme, kanun, mahkeme kararı veya özel düzenleme ayrıca değerlendirilmelidir.
Gün sayısı nasıl alınır?
Araç gün sayısını başlangıç tarihi dahil, bitiş tarihi hariç olacak şekilde hesaplar. Bu yaklaşım tarih aralığı hesaplarında yaygın ve pratik bir yöntemdir.
Örneğin başlangıç tarihi 1 Mart, bitiş tarihi 11 Mart ise hesaplama 10 gün üzerinden yapılır. Bitiş tarihini tahsilat günü veya hesap kesim günü olarak kullanıyorsanız, bu günün hesaba dahil edilip edilmemesi gerektiğini somut işlem açısından kontrol etmek gerekir.
Bazı resmi veya yargısal hesaplamalarda faiz başlangıcı, ihtar tarihi, dava tarihi, temerrüt tarihi ya da karar tarihi gibi farklı tarihler esas alınabilir.
Basit faiz ve bileşik faiz farkı
Bu araç basit faiz hesaplar. Basit faizde faiz yalnızca ana para üzerinden yürütülür; önceki dönem faizleri ana paraya eklenerek yeniden faiz işletilmez.
Bileşik faizde ise belirli dönemlerde oluşan faiz ana paraya eklenir ve sonraki dönemde yeni toplam üzerinden faiz hesaplanır. Bu sayfadaki modlar bileşik faiz, kapitalizasyon veya özel bankacılık hesaplarını kapsamaz.
Kanuni faiz, tecil faizi ve TTK 1530 gibi pratik hukuki hesaplarda kullanıcıların çoğu önce ana para, gün sayısı ve yıllık oran üzerinden basit faiz tahmini yapmak ister. Bu araç bu ihtiyaca odaklanır.
Örnek hesaplama
Örneğin 120.000 TL tutarında bir alacak için başlangıç tarihi 15.04.2024, bitiş tarihi 15.07.2024 seçilirse kanuni faiz modu dönemi ikiye ayırır. 15.04.2024-31.05.2024 arası %9, 01.06.2024-14.07.2024 arası %24 oranla hesaplanır.
Bu örnekte önemli olan tek toplam değil, dönem dökümüdür. Dönem dökümü, hangi günlerin hangi orana tabi tutulduğunu görmeyi sağlar ve kullanıcıya sonucun neden tek oranla yapılan kaba hesaplardan farklı olabileceğini açıklar.
Örnekler hesaplama mantığını göstermek içindir. Gerçek olayda faiz başlangıcı, alacak türü ve uygulanacak oran ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu hesaplamanın sınırları
Bu yasal faiz hesaplama aracı, temel bir basit faiz tahmini sunar; her alacak türünün nihai ve resmi faiz sonucunu belirlemez. Özellikle tecil faizi ve TTK 1530 modlarında dönemsel oran değişiklikleri otomatik olarak tarihsel dilimlere ayrılmaz.
- Bileşik faiz hesaplamaz.
- Dövizli alacak, kur farkı veya enflasyon farkı hesaplamaz.
- Mahkeme kararına göre özel başlangıç tarihi belirlemez.
- İcra takibi, harç, vekâlet ücreti veya tahsil masrafı dışında başka kalemleri toplamaz.
- Tecil ve TTK 1530 oranlarını geçmiş dönemler için otomatik bölmez.
Sonucu dava, icra takibi, vergi işlemi, muhasebe kaydı veya resmi talep için kullanmadan önce güncel mevzuat, resmi kaynaklar ve gerektiğinde uzman görüşü kontrol edilmelidir.
Hangi hesaplayıcılarla birlikte kullanılabilir?
Yasal faiz hesabı çoğu zaman tek başına yeterli değildir. Bir dava veya icra sürecinde ana para ve faiz yanında dava harcı, gider avansı, icra masrafı veya vekâlet ücreti gibi başka kalemler de gündeme gelebilir.
Bu nedenle faiz sonucunu genel maliyet gibi yorumlamamak gerekir. Faiz, yalnızca alacak tutarının zaman içindeki artışını tahmin eder; dava veya takip maliyetlerinin tamamını göstermez.
Sık Sorulan Sorular
Yasal faiz nasıl hesaplanır?
Ana para, yıllık faiz oranı ve gün sayısı çarpılır; sonuç 365'e bölünür. Bu araç basit faiz yöntemiyle hesaplama yapar.
Kanuni faiz oranı 2024'te neden ikiye ayrılıyor?
Çünkü kanuni faiz oranı 01.06.2024 tarihinden itibaren %24 olmuştur. Bu tarihten önceki dönemlerde %9 oranı uygulanır.
Tecil faizi her alacak için kullanılabilir mi?
Hayır. Tecil faizi vergi borçlarının tecil veya taksitlendirilmesiyle ilgilidir; genel hukuki alacaklara otomatik uygulanmaz.
TTK 1530 geç ödeme faizi tüketici borçlarında kullanılır mı?
Genel olarak hayır. TTK 1530 modu ticari mal ve hizmet tedarikinde geç ödeme durumları içindir.
Bu sonuç mahkemede resmi faiz hesabı yerine geçer mi?
Hayır. Sonuç bilgilendirme amaçlıdır; faiz türü, tarih başlangıcı ve özel oranlar resmi işlemden önce kontrol edilmelidir.