Hesapstan yeniden sipariş noktası hesaplama aracı, günlük ortalama talep, tedarikçi teslim süresi ve emniyet stoğuna göre stoğun hangi seviyeye düştüğünde yeni bir sipariş tetiklenmesi gerektiğini daha anlaşılır biçimde hesaplamak için hazırlanmıştır. Stok tükenmeden veya gereğinden fazla stok tutmadan ne zaman sipariş vereceğini bilmek isteyen işletmeler için tasarlanmıştır: girdi olarak günlük ortalama talebi, tedarik süresini ve emniyet stoğunu alır; çıktı olarak tedarik süresi boyunca beklenen talebi, teorik ve tam birim tetikleyici seviyeyi, emniyet stoğunun payını ve kapsama süresini verir. Aracın temel sınırı, girdiğiniz ortalama talep ve tedarik süresinin gerçekçi ve temsil edici kaldığını varsaymasıdır — talep tahmini veya istatistiksel bir güvenlik hesabı yapmaz. Sonuç bir sipariş TETİKLEYİCİSİdir, ne kadar sipariş verileceğinin cevabı değildir.
Bu araç tam olarak neyi hesaplar?
Yeniden sipariş noktası, elde kalan stoğun hangi seviyeye düştüğünde yeni bir tedarik siparişi verilmesi gerektiğini gösteren stok seviyesidir. Bu seviye, tedarik süresi boyunca beklenen talebi ve olası talep dalgalanmalarına karşı tutulan emniyet stoğunu birlikte karşılar.
- Tedarik süresi boyunca beklenen talebi (günlük ortalama talep × tedarik süresi) hesaplar.
- Kullanılan emniyet stoğu miktarını gösterir.
- Teorik yeniden sipariş noktasını (kesirli olabilir) hesaplar.
- Bölünemeyen stok kalemleri için yukarı yuvarlanmış tam birim tetikleyici seviyeyi verir.
- Emniyet stoğunun toplam tetikleyici seviye içindeki payını ve gün cinsinden kapsama süresini gösterir.
- Tedarikçi API entegrasyonu, canlı stok bağlantısı, talep tahmini veya ekonomik sipariş miktarı (EOQ) hesaplamaz.
Yeniden sipariş noktası ile ekonomik sipariş miktarı (EOQ) farklı kavramlardır. Bu araç yalnızca sipariş vermeniz gereken stok seviyesini (ne zaman) hesaplar; bir seferde kaç birim sipariş vermeniz gerektiğini (ne kadar) hesaplamaz.
Tedarik süresi talebi (lead-time demand) nedir?
Tedarik süresi talebi, siparişi verdiğiniz an ile malın elinize ulaştığı an arasında geçen sürede satılması beklenen miktardır. Bu süre boyunca elinizdeki stok, yeni sipariş gelene kadar talebi karşılamak zorundadır.
Günlük ortalama talep ve tedarik süresi ne kadar büyükse, tedarik süresi boyunca tüketilmesi beklenen miktar da o kadar büyük olur — bu yüzden ikisi de yeniden sipariş noktasının ana bileşenidir.
Emniyet stoğu nedir ve neden tutulur?
Emniyet stoğu, talep beklenenden fazla çıkarsa veya tedarikçi teslimatı gecikirse elinizde bulunmasını istediğiniz ek tampon miktardır. Bu araç emniyet stoğunu SİZ belirlersiniz; herhangi bir istatistiksel yöntemle tahmin etmez.
Hizmet seviyesi olasılığı veya normal dağılım gibi yöntemlerle emniyet stoğu hesaplamak isteyen işletmeler, o hesabı ayrı yapıp sonucu bu araca girdi olarak kullanabilir.
Yeniden sipariş noktası nasıl hesaplanır?
Tedarik süresi boyunca beklenen talep, günlük ortalama talebin tedarik süresiyle çarpılmasıyla bulunur: Tedarik Süresi Talebi = Günlük Ortalama Talep × Tedarik Süresi.
Yeniden sipariş noktası, bu talebe emniyet stoğunun eklenmesiyle bulunur: Yeniden Sipariş Noktası = Tedarik Süresi Talebi + Emniyet Stoğu. Emniyet stoğu kapsama süresi ise emniyet stoğunun günlük ortalama talebe bölünmesiyle (gün cinsinden) elde edilir.
Örnek hesaplama
Günlük ortalama talep 20 birim, tedarik süresi 5 gün, emniyet stoğu 30 birim olsun. Tedarik süresi talebi = 20 × 5 = 100. Yeniden sipariş noktası = 100 + 30 = 130 — bu örnekte tam sayı çıktığı için teorik ve tam birim sonuç aynıdır. Emniyet stoğu kapsama süresi = 30 / 20 = 1,5 gün.
Şimdi günlük ortalama talep 7, tedarik süresi 2,3 gün, emniyet stoğu 5 olsun: tedarik süresi talebi = 7 × 2,3 = 16,1; yeniden sipariş noktası = 16,1 + 5 = 21,1. Bölünemeyen bir ürün için bu, stok 22 birime düştüğünde sipariş vermeniz gerektiği anlamına gelir; 21 birimde emniyet payının bir kısmı zaten eksik kalmış olur.
Yeniden sipariş noktası ile sipariş miktarı (EOQ) farklıdır
Yeniden sipariş noktası "ne zaman" sorusuna, ekonomik sipariş miktarı (EOQ) ise "ne kadar" sorusuna cevap verir. EOQ, sipariş verme maliyeti ile stok tutma maliyeti arasında denge kurarak bir seferde kaç birim sipariş edileceğini belirler.
Bu hesaplayıcı yalnızca tetikleyici stok seviyesini verir. Bir seferde kaç birim sipariş edileceği bu aracın kapsamı dışındadır; EOQ ayrı bir hesaptır.
Sonuç neden bir tetikleyicidir, sipariş miktarı değildir?
Yeniden sipariş noktası size yalnızca "şu anda sipariş ver" sinyalini verir; kaç birim sipariş edeceğinizi belirlemez. Sipariş miktarı kararı; tedarikçi minimum sipariş şartı, hacim indirimleri, depo kapasitesi veya EOQ gibi ayrı faktörlere bağlıdır.
Bölünebilir ve bölünemeyen stok kalemleri
Adet bazlı satılan ürünler (kutu, parça, paket gibi) için tam birime yukarı yuvarlanmış tetikleyici seviye anlamlıdır. Ağırlık veya hacim bazlı (kilogram, litre gibi) bölünebilir stok kalemleri içinse teorik (kesirli) değer doğrudan kullanılabilir; yuvarlamaya gerek yoktur.
Tedarik süresi veya ortalama talep değişirse ne olur?
Tedarik süresi uzadıkça veya günlük ortalama talep arttıkça, tedarik süresi talebi ve dolayısıyla yeniden sipariş noktası da yükselir. Tedarikçi değişirse, sezon değişirse veya talep kalıcı olarak farklılaşırsa, hesabı güncel değerlerle tekrarlamanız gerekir.
Bu araç anlık bir hesap yapar; günlük ortalama talep veya tedarik süresi değiştiğinde otomatik olarak güncellenmez.
Ortalama kullanmanın sınırları
Bu araç tek bir ortalama günlük talep rakamı kullanır; gerçek talep gün gün bu ortalamanın üzerinde veya altında dalgalanabilir. Emniyet stoğu bu dalgalanmayı karşılamak için tutulur, ancak bu araç dalgalanmanın büyüklüğünü (standart sapma, hizmet seviyesi olasılığı gibi) hesaba katmaz — emniyet stoğu miktarını doğrudan siz belirlersiniz.
Bu araç talep tahmini veya hizmet seviyesi yöntemleri içermez
Geçmiş satış verilerinden talep tahmini üretmek, normal dağılım varsayımıyla istatistiksel emniyet stoğu hesaplamak veya belirli bir hizmet seviyesi hedefine (örneğin %95 stokta bulunma olasılığı) göre emniyet stoğu belirlemek bu aracın kapsamı dışındadır. Bu yöntemleri kullanan işletmeler, sonucu emniyet stoğu girdisi olarak buraya taşıyabilir.
Türkiye ve uluslararası kullanım
Talep ve stok miktarlarını herhangi bir birimde (adet, kutu, kilogram) tutarlı biçimde girebilirsiniz; formül evrenseldir ve herhangi bir ülkeye özgü değildir. Önemli olan üç girdinin (ortalama talep, tedarik süresi, emniyet stoğu) aynı ölçü birimini kullanmasıdır.
Araç, Türkiye'ye veya başka bir ülkeye özgü stok muhasebesi, gümrük süreçleri veya ithalat teslim süresi varsayımı eklemez; tedarik süresini (yurt içi veya yurt dışı tedarikçiden gelen gerçek teslim süresini) siz girersiniz. Yurt dışından tedarikte gümrük ve nakliye süreleri tedarik süresine dahil edilmelidir.
Hangi girişler geçerli sayılmaz?
- Günlük ortalama talep sıfır veya negatifse hesap yapılmaz; sıfır talep durumunda kapsama süresi tanımsızdır.
- Tedarik süresi sıfır veya negatifse hesap yapılmaz; gerçek bir teslim gecikmesi ifade etmez.
- Emniyet stoğu negatifse hesap yapılmaz; sıfır olabilir (hiç emniyet payı tutulmaması anlamına gelir).
- Sayısal olmayan veya sonlu olmayan bir değer girildiğinde hesap yapılmaz ve önceki sonuç temizlenir.
- Günlük ortalama talep ve tedarik süresi, işletme için gerçekçi olduğu sürece kesirli girilebilir.
Sık Sorulan Sorular
Yeniden sipariş noktası ile ekonomik sipariş miktarı (EOQ) aynı şey mi?
Hayır. Yeniden sipariş noktası stoğun hangi seviyeye düştüğünde sipariş verileceğini gösterir. Ekonomik sipariş miktarı ise bir seferde kaç birim sipariş verileceğini belirler. Bu araç yalnızca ilkini hesaplar.
Bu araç emniyet stoğumu benim için mi hesaplıyor?
Hayır. Emniyet stoğu miktarını siz girersiniz; araç bunu istatistiksel bir modelle (örneğin hizmet seviyesi olasılığı veya normal dağılım yöntemiyle) tahmin etmez.
Neden tam birim sonucu yukarı yuvarlanıyor?
Aşağı yuvarlamak, emniyet payının bir kısmının stoğa yansımadığı anlamına gelir. Yukarı yuvarlama, hesaplanan tüm tedarik süresi talebini ve emniyet stoğunu tam olarak karşılayan ilk tam birimi verir.
Ortalama talep veya tedarik süresi değişirse sonuç geçerliliğini korur mu?
Sonuç, girilen ortalama talep ve tedarik süresinin temsil edici kaldığı varsayımına dayanır. Talep veya tedarik süresi önemli ölçüde değişirse hesabı güncel değerlerle tekrarlamanız gerekir.
Bölünebilir stok (kilogram, litre gibi) için tam birim sonucu mu kullanmalıyım?
Hayır, gerekmez. Tam birime yuvarlama, adet bazlı ve bölünemeyen ürünler içindir. Ağırlık veya hacim bazlı bölünebilir stok kalemleri için teorik (kesirli) değeri doğrudan kullanabilirsiniz.
Bu araç talep tahmini yapar mı?
Hayır. Girdiğiniz günlük ortalama talep ve tedarik süresini olduğu gibi kullanır; geçmiş satış verilerinden gelecekteki talebi tahmin etmez.