Bu araç, her ders için I. ve II. dönem puanınızı ve haftalık ders saatini alır; dersin yıl sonu puanını, dersten başarılı olup olmadığınızı, yıl sonu başarı puanınızı (YBP) ve buna bağlı olarak doğrudan sınıf geçme, sorumlu olarak sınıf geçme ya da sınıf tekrarı sonucunu hesaplar. Ara değerleri sizin hesaplamanız gerekmez; ham dönem puanlarından tamamı türetilir.
Araç ne hesaplar, hangi bilgileri ister?
Sınıf seviyenizi, alt sınıflardan sorumlu olduğunuz ders sayısını ve bu yıl aldığınız ders sayısını seçersiniz. Ardından her ders için ders adını, haftalık ders saatini, I. dönem puanını ve II. dönem puanını girersiniz. Ders adı ve haftalık saat listeden seçilir; listede olmayan bir ders için "Diğer" seçeneğiyle ders adını yazabilirsiniz.
Araç bu ham girdilerden dersin yıl sonu puanını, dersten başarılı sayılıp sayılmadığınızı, ağırlıklı puanı, toplam haftalık ders saatini ve YBP değerini kendisi üretir. Hazır bir yıl sonu puanı ya da hazır bir YBP girmeniz istenmez.
- Sınıf: Hazırlık, 9, 10, 11 veya 12. sınıf.
- Alt sınıflardan sorumlu ders: geçmiş yıllardan devreden ve henüz sorumluluk sınavıyla kapatılmamış ders sayısı.
- Bu yıl aldığınız ders sayısı: 1 ile 20 arasında seçilir ve satır sayısını belirler.
- Haftalık ders saati: dersin ağırlığıdır; mesleki alan/dal dersleri için 30 saate kadar seçilebilir.
- I. ve II. dönem puanı: 0 ile 100 arasında, dersin karnedeki dönem puanlarıdır.
Bir dersten başarılı sayılma: iki ayrı yol
Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği Madde 56 uyarınca bir dersten yıl sonunda başarılı sayılmanın iki yolu vardır. Birincisi, iki dönem puanının aritmetik ortalamasının en az 50 olmasıdır. İkincisi, birinci dönem puanı ne olursa olsun ikinci dönem puanının en az 70 olmasıdır.
İkinci yol çok kritiktir: I. dönem 20, II. dönem 70 alan bir öğrencinin ortalaması 45 olmasına rağmen ders başarılıdır. Sadece ortalamaya bakan hesaplar bu dersi yanlışlıkla başarısız gösterir.
Dersin yıl sonu puanı ise iki dönem puanının aritmetik ortalamasıdır ve bölme işlemi virgülden sonra dört basamak yürütülür. Bu puan, dersten başarılı sayılsanız da sayılmasanız da YBP hesabına girer.
Yıl sonu başarı puanı (YBP) nasıl bulunur?
Madde 54'e göre bir dersin ağırlığı, o dersin haftalık ders saati sayısına eşittir; dersin yıl sonu puanı ile haftalık ders saatinin çarpımı o dersin ağırlıklı puanıdır. Madde 55'e göre YBP, derslerin ağırlıklı puanları toplamının haftalık ders saatleri toplamına bölünmesiyle bulunur ve bölme işlemi dört ondalık basamak yürütülür.
Bu nedenle haftalık saati yüksek bir ders YBP'yi daha güçlü etkiler. Haftalık 6 saatlik bir matematik dersi, haftalık 1 saatlik bir dersin altı katı ağırlık taşır.
Doğrudan sınıf geçme: 2023 değişikliğiyle güncellenen kural
Madde 57'ye göre, her dersten iki dönem puanı bulunmak kaydıyla, tüm derslerden başarılı olan öğrenciler doğrudan sınıf geçer. Bunun dışında, 8/9/2023 tarihli ve 32303 sayılı Resmî Gazete değişikliğiyle güncellenen hükme göre en fazla 1 dersten başarısız olan ve yıl sonu başarı puanı en az 50 olan öğrenciler de doğrudan sınıf geçer.
Bu değişiklikten önceki kural, başarısız ders sayısına bakılmaksızın YBP'nin 50 olmasını yeterli sayıyordu. Bazı çevrimiçi hesaplayıcılar hâlâ eski kuralı uygular ve örneğin 3 dersten başarısız bir öğrenciyi "doğrudan geçer" gösterir. Bu araç güncel kuralı uygular; sonuçlar bu nedenle farklılaşabilir.
Sorumlu olarak sınıf geçme ve sınıf tekrarı
Madde 58'e göre doğrudan sınıfını geçemeyen öğrencilerden yıl sonu başarı puanı en az 50 olanlar, bulundukları sınıfta başarısız oldukları en fazla 3 dersten sorumlu olarak sınıflarını geçer. Alt sınıflar dâhil toplam 6 dersten fazla başarısız dersi bulunanlar ise sınıf tekrar eder.
Madde 59 uyarınca doğrudan, yıl sonu başarı puanıyla veya sorumlu olarak sınıf geçemeyenler ile devamsızlık nedeniyle başarısız sayılanlar sınıf tekrar eder. Araç bu üç sonuçtan birini, hangi kurala dayandığını açıklayan bir gerekçe satırıyla birlikte gösterir.
Alt sınıflardan gelen sorumluluklar toplam sayıya dâhildir. Bu araç, 6 dersi aşan toplam sorumluluğu doğrudan geçme yolunda da bir üst sınır olarak uygular; bu, birikmiş sorumluluğun mutlak tavanı olduğu okumasına dayanır.
Devamsızlık: puanlardan bağımsız bir eşik
Devamsızlık alanları isteğe bağlıdır, ancak doldurulduğunda belirleyicidir. Yönetmeliğin devam-devamsızlık hükümlerine göre özürsüz devamsızlığı 10 günü, toplam devamsızlığı 30 günü aşan öğrenciler ders puanları ne olursa olsun başarısız sayılır.
Sağlık raporu, kaynaştırma ve benzeri özel durumlarda toplam devamsızlık sınırı 40, 60 veya 70 güne kadar uygulanabilir. Araç bu genişletilmiş sınırları varsaymaz; standart 10/30 eşiğini uygular ve özel durumunuz varsa okulunuzun kaydı esastır.
Alan/dal dersleri: YBP ile geçilemeyen dersler
Madde 57'nin ikinci fıkrası, doğrudan geçme şartlarını taşımakla birlikte yıl sonu başarı puanıyla başarılı sayılamayacak derslerden başarısız olan öğrencilerin o derslerden sorumlu geçeceğini söyler. Yönetmelikte bu kategori alan/dal dersleriyle ilişkilendirilir.
Bu nedenle araçta isteğe bağlı bir "alan/dal dersim var" seçeneği bulunur. İşaretlediğinizde her satıra bir alan/dal kutusu eklenir; işaretli bir dersten başarısız olursanız, doğrudan geçme şartları sağlansa bile sonuç sorumlu geçmeye döner.
Bazı hesaplayıcılar bu kategoriyi "Dil ve Anlatım" dersine sabitler. Dil ve Anlatım 2015-2016 müfredat değişikliğiyle kaldırılmış ve yerini Türk Dili ve Edebiyatı almıştır; bu araç kaldırılmış bir ders adını kural olarak kullanmaz.
Örnek hesaplama
10. sınıf öğrencisi, alt sınıflardan sorumlu dersi yok. Matematik 6 saat 45/55, Fizik 4 saat 40/45, Türk Dili ve Edebiyatı 5 saat 70/80, Kimya 4 saat 60/70, Biyoloji 3 saat 55/65.
- Matematik: ortalama 50,00 → en az 50 olduğu için başarılı. Ağırlıklı puan 50 × 6 = 300.
- Fizik: ortalama 42,50 ve II. dönem 45 → iki yolu da sağlamadığı için başarısız. Ağırlıklı puan 42,5 × 4 = 170.
- Türk Dili ve Edebiyatı: ortalama 75,00 → başarılı. Ağırlıklı puan 375.
- Kimya: ortalama 65,00 → başarılı. Ağırlıklı puan 260.
- Biyoloji: ortalama 60,00 → başarılı. Ağırlıklı puan 180.
Ağırlıklı puan toplamı 1.285, toplam haftalık ders saati 22, YBP = 1.285 / 22 = 58,4091. Başarısız ders sayısı 1 ve YBP 50'nin üzerinde olduğu için öğrenci Madde 57/1-b uyarınca doğrudan sınıf geçer; Fizik dersinden sorumluluğu doğar.
Sık yapılan hatalar
- II. dönem 70 kuralını atlamak: ortalaması 50'nin altında olsa da II. dönemi 70 ve üzeri olan ders başarılıdır.
- Haftalık ders saatini yanlış girmek: saat, YBP'deki ağırlığı doğrudan belirler; karnedeki gerçek saat yazılmalıdır.
- Dönem puanı yerine yazılı/performans notu girmek: buraya dersin dönem puanı yazılır, tek bir sınav notu değil.
- Alt sınıflardan sorumlu dersleri saymamak: toplam sorumluluk 6 sınırında bu dersler de sayılır.
- Eski "kaç dersten kalırsan kal, YBP 50 ise geçersin" kuralına güvenmek: bu kural 2023'te değişmiştir.
Hesapstan'daki yakın araçlardan farkı
- Lise YBP hesaplama: yalnızca yıl sonu başarı puanını üretir; geçme, sorumluluk veya tekrar kararı vermez.
- Lise ortalama hesaplama: ders ortalamasına ve başarı seviyesine odaklanır, sınıf geçme kurallarını uygulamaz.
- Takdir teşekkür hesaplama: belge uygunluğunu değerlendirir; sınıf geçme sonucundan bağımsızdır.
- Lise mezuniyet puanı hesaplama: yıllara ait YBP değerlerinden mezuniyet puanını üretir.
Bu araç neyi hesaplamaz?
- Sorumluluk sınavı tarihleri, sonuçları veya sorumluluğun kalkması.
- Nakil ve geçişlerden doğan ders denklikleri ve muafiyetler.
- İşletmede beceri eğitimi, beceri sınavı ve staj bitirme sınavı puanlarının ders başarısına etkisi.
- Rapor veya kaynaştırma nedeniyle genişleyen devamsızlık sınırları.
- Okul yönetiminin ve öğretmenler kurulunun takdir yetkisindeki özel kararlar.
Sonuç bilgilendirme amaçlıdır. Resmi sınıf geçme kararı okul kaydına ve e-Okul sistemine aittir.
Sık Sorulan Sorular
Kaç dersten kalırsam sınıfta kalırım?
Bu yıl 3'ten fazla dersten başarısızsanız sınıf tekrar edersiniz. 3 veya daha az başarısız dersiniz varsa ve YBP'niz en az 50 ise sorumlu olarak geçersiniz; ancak alt sınıflar dâhil toplam sorumlu ders sayınız 6'yı aşarsa yine sınıf tekrarı gerekir.
YBP'm 50'nin üzerinde, yine de kalabilir miyim?
Evet. 8/9/2023 değişikliğinden sonra YBP'nin 50 olması tek başına yetmez. Doğrudan geçmek için başarısız ders sayınızın en fazla 1 olması gerekir; 4 ve üzeri başarısız ders sınıf tekrarı anlamına gelir.
I. dönemim çok düşük, kurtarma şansım var mı?
Var. Bir dersten başarılı sayılmanın ikinci yolu, birinci dönem puanı ne olursa olsun ikinci dönem puanının en az 70 olmasıdır. II. dönemde 70 ve üzeri alırsanız o ders başarılı sayılır.
Dersin yıl sonu puanı nasıl bulunuyor?
İki dönem puanının aritmetik ortalamasıdır ve bölme işlemi virgülden sonra dört basamak yürütülür. Bu puan, haftalık ders saatiyle çarpılarak dersin ağırlıklı puanını verir.
Devamsızlık puanlarımı geçersiz kılar mı?
Özürsüz devamsızlığı 10 günü veya toplam devamsızlığı 30 günü aşan öğrenciler ders puanları ne olursa olsun başarısız sayılır. Raporlu ve kaynaştırma gibi özel durumlarda sınırlar genişleyebilir; araç bu genişletilmiş sınırları varsaymaz.
Alan/dal dersi seçeneği ne işe yarar?
Yıl sonu başarı puanıyla başarılı sayılamayacak derslerden başarısızlık, doğrudan geçme şartları sağlansa bile o dersten sorumlu geçmeyi gerektirir. Mesleki ve teknik programdaysanız bu seçeneği işaretleyip ilgili dersleri belirtebilirsiniz.
Sonuç e-Okul ile birebir aynı mı olur?
Aynı girdilerle aynı kuralları uygular, ancak e-Okul nakil denklikleri, muafiyetler, beceri/staj sınavları ve okul kararları gibi ek verileri de değerlendirir. Resmi sonuç için e-Okul kaydınız esastır.
Hazırlık sınıfı için de kullanılabilir mi?
Sınıf listesinde hazırlık seçeneği vardır. Hazırlık sınıfının değerlendirmesi okul türüne göre farklılaşabileceğinden, sonucu okulunuzun uygulamasıyla birlikte değerlendirin.