Reel getiri hesaplama aracı, Hesapstan tarafından nominal getiri ile aynı dönemin enflasyon oranını karşılaştırıp yatırımın alım gücü açısından gerçek sonucunu görmek için hazırlanmıştır. Manuel oran girişinin yanında, resmi TÜFE/Yİ-ÜFE endeksi, tarihsel döviz kuru veya kıymetli maden fiyatıyla iki tarih arasındaki gerçek getiriyi de hesaplayabilirsiniz.
Reel getiri nedir?
Reel getiri, nominal getirinin enflasyon etkisinden arındırılmış hâlidir. Bir yatırım kâğıt üzerinde %40 artmış olabilir; fakat aynı dönemde fiyatlar daha hızlı yükselmişse alım gücü artmak yerine azalmış olabilir.
Bu hesaplayıcı, kullanıcı tarafından girilen nominal getiri ve enflasyon oranını aynı dönem için kabul eder. Sonuç, yatırımın satın alma gücünü koruyup korumadığını daha net gösterir.
Manuel modda nominal getiri ve enflasyon oranını siz girersiniz; sonuç girdiğiniz oranlara dayalı matematiksel bir hesaptır. Döviz ve Kıymetli Maden modları her zaman alış/satış tarihi ister; TL Tutarı modunda ise tarih yalnızca enflasyon kaynağı olarak TÜFE, Yİ-ÜFE veya ortalama seçildiğinde istenir ("Kullanıcı Girişi" modunda tarih istenmez). Kaynak ve varsa yakın-tarih uyarısı sonuçla birlikte gösterilir.
Tarihli/veri destekli hesaplama modları
Manuel modun yanında üç yeni çalışma biçimi eklendi: TL Tutarı, Döviz ve Kıymetli Maden. Döviz ve Kıymetli Maden her zaman alış ve satış tarihi ister. TL Tutarı ise yalnızca enflasyon kaynağı olarak TÜFE, Yİ-ÜFE veya ortalaması seçildiğinde tarih ister; "Kullanıcı Girişi" modunda tarih istenmez.
- TL Tutarı: başlangıç/bitiş TL tutarını girin. TÜFE, Yİ-ÜFE veya ortalama seçerseniz alış/satış tarihi de istenir. İki tarih aynı döneme aitse (ikisi de 01.01.2005'ten önce veya ikisi de o tarihte veya sonrasında) tutarlar girdiğiniz ölçekte kalır; 1.000.000 eski TL = 1 yeni TL dönüşümü yalnızca hesaplama 01.01.2005 sınırını geçtiğinde (bir tarih öncesinde, diğeri sonrasındaysa) 2005 öncesi tarafa uygulanır — böylece iki tutar tek bir birimde karşılaştırılabilir hâle gelir. "Kullanıcı Girişi" enflasyon modunda ise tarih istenmez; tutarlar olduğu gibi (dönüşümsüz) kullanılır ve dönüşüm hiçbir şekilde çıkarım yoluyla uygulanmaz.
- Döviz: alış ve satış tarihlerindeki döviz miktarınızı birbirinden bağımsız olarak girin (örneğin başlangıçta 1.000 USD yatırıp dönem sonunda 1.200 USD'ye ulaşmış olabilirsiniz); her miktar kendi tarihindeki tarihsel kurla TL karşılığına çevrilir. 04.01.1999 öncesinde yalnızca resmi TCMB arşivinden türetilmiş yerel tarihçe desteklenir; bu tarihçe USD, GBP, JPY (07.06.1988 ve sonrası), AUD, CAD, CHF, DKK, NOK, SEK, SAR ve KWD için doğrudan TCMB'nin kendi serilerinden gelir ve çapraz kur hesaplanmaz; desteklenmeyen eski döviz/tarih kombinasyonları güvenli biçimde reddedilir ve uydurma değer üretilmez.
- Kıymetli Maden: önce bir maden seçmeniz gerekir (24, 22, 21, 19, 18, 14, 10, 9 veya 8 ayar altın; gümüş; platin; paladyum) — varsayılan bir seçim yoktur. Ardından miktarı (gram) girin. Otomatik mod, seçilen tarih için kullanılabilen tarihsel piyasa referans/kapanış verisini kullanır; aynı güne ait veri yoksa yalnızca güvenli yakın-tarih sınırı içinde en yakın uygun gözlem kullanılabilir ve kullanılan gerçek tarih sonuçta açıkça gösterilir. Altın ayarları, 24 ayar/has referans fiyatının teorik saflık oranıyla ölçeklenir; kuyumcu alış-satış marjı eklenmez. Güvenilir otomatik referans bulunamazsa araç değer uydurmaz; isterseniz gerçek alış-satış işlem fiyatınızı girebilirsiniz.
- TÜFE tarihli hesaplama 1983 yılından, Yİ-ÜFE ise 1982 yılından itibaren yerel resmi TÜİK veri setinin kapsadığı en son yayımlanan aya kadar desteklenir. Bu alt sınırlardan öncesi veya henüz yayımlanmamış bir ay için enflasyon oranını kendiniz girebilirsiniz.
Seçilen tarih, para birimi veya kıymetli maden için güvenilir veri kapsamı yoksa araç uydurma bir değer üretmez; açık bir uyarı verir. Otomatik kıymetli maden fiyatı tarihsel piyasa referans/kapanış verisidir; gerçek işlem fiyatı değildir ve kuyumcu alış-satış marjını içermez. Aynı güne ait gözlem yoksa kullanılan gerçek veri tarihi sonuçta ayrıca gösterilir. TÜFE/Yİ-ÜFE hesapları resmi istatistik verisine, desteklenen eski USD kuru ise resmi merkez bankası arşivine dayanır.
Reel getiri nasıl hesaplanır?
Hesaplama Fisher yaklaşımını kullanır: reel getiri, nominal getiri katsayısının enflasyon katsayısına bölünmesiyle bulunur. Yani %50 nominal getiri ve %25 enflasyon yalnızca 25 puan fark demek değildir; bileşik oran mantığıyla alım gücü artışı farklıdır.
- Nominal getiriyi yüzde olarak girin. Zarar dönemleri için negatif nominal getiri desteklenir; oran −100%'ün üzerinde olmalıdır.
- Aynı döneme ait enflasyon oranını girin. Deflasyon senaryosu için negatif enflasyon desteklenir; yine −100%'ün üzerinde olmalıdır.
- İsteğe bağlı tutar girerseniz araç dönem sonu nominal değeri ve dönem sonu satın alma gücünü de gösterir.
- Reel getiri satırını ana sonuç olarak, basit nominal-enflasyon farkını ise yalnızca yaklaşık bir kontrol olarak okuyun.
Nominal getiri eksi enflasyon farkı hızlı bir sezgi verir; ancak yüksek enflasyon veya yüksek getiri dönemlerinde Fisher formülü daha doğru yorum sağlar.
Örnek: nominal kazanç varken reel kayıp
Bir yatırımın yıl içinde %45 nominal getiri sağladığını, aynı dönemde enflasyonun %60 olduğunu düşünelim. Basit fark −15 puan gibi görünür; fakat reel getiri Fisher formülüyle yaklaşık −9,38%'dir.
Başlangıç tutarı 100.000 TL ise nominal dönem sonu değer 145.000 TL olur. Ancak fiyatlar %60 arttığı için satın alma gücü yaklaşık 90.625 TL'ye denk gelir. Yani nominal tutar artmış olsa bile reel olarak alım gücü düşmüştür.
Özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde portföy veya mevduat getirisini yalnızca nominal yüzdeyle okumak yanıltıcı olabilir. Reel getiri, alım gücü etkisini hesaba katmak için gereklidir.
Pozitif reel getiri nasıl yorumlanır?
Nominal getiri enflasyondan yeterince yüksekse reel getiri pozitif olur. Örneğin %80 nominal getiri ve %50 enflasyon için reel getiri yaklaşık %20'dir. Bu, girilen dönem ve oranlar altında alım gücünün %20 arttığı anlamına gelir.
Pozitif reel getiri yine de garanti edilmiş kazanç anlamına gelmez. Vergi, komisyon, kur etkisi, dönem içi dalgalanma ve farklı enflasyon sepetleri bu hesapta yer almaz.
Nominal getiri ile enflasyon aynı zaman aralığına ait olmalıdır. 6 aylık getiri ile yıllık enflasyonu doğrudan karşılaştırmak hatalı sonuç verir.
Hangi durumda başka hesaplayıcı gerekir?
Reel getiri tek dönemli bir karşılaştırmadır. Farklı dönemler, nakit akışları veya birikim planları için başka hesaplayıcılar daha doğru niyeti karşılar.
- Enflasyon oranının kendisini hesaplamak istiyorsanız enflasyon hesaplama aracını kullanın.
- Faiz veya getiri oranıyla paranın bileşik büyümesini ileri taşımak istiyorsanız bileşik faiz veya bileşik büyüme hesaplaması daha uygundur.
- Yatırımın maliyetine göre toplam kârlılığını ölçmek istiyorsanız ROI hesaplama daha doğrudur.
- Projeye ait dönemsel nakit akışlarını bugüne indirgemek istiyorsanız net bugünkü değer veya iç verim oranı hesaplayıcılarına geçin.
Manuel mod tek dönemlik oran karşılaştırmasıdır. İki tarih arasında resmi TÜFE/Yİ-ÜFE endeksi, döviz kuru veya kıymetli maden fiyatıyla dönüşüm için bu sayfadaki TL Tutarı, Döviz ve Kıymetli Maden modlarını kullanın.
Sık Sorulan Sorular
Reel getiri ile nominal getiri arasındaki fark nedir?
Nominal getiri yatırımın görünen yüzde değişimidir. Reel getiri ise aynı dönemin enflasyonu dikkate alındıktan sonra alım gücü açısından kalan getiridir.
Reel getiri neden nominal getiri eksi enflasyona eşit değil?
Nominal-enflasyon farkı yaklaşık bir göstergedir. Doğru hesap, nominal getiri katsayısını enflasyon katsayısına bölen Fisher formülüdür.
Negatif reel getiri ne anlama gelir?
Negatif reel getiri, girilen oranlara göre yatırımın dönem sonunda satın alma gücünün azaldığı anlamına gelir. Nominal tutar artmış olsa bile bu mümkün olabilir.
Bu hesaplayıcı güncel TÜİK enflasyonunu kullanıyor mu?
Manuel modda hayır; enflasyon oranını siz girersiniz. TL Tutarı, Döviz ve Kıymetli Maden modlarında ise TÜFE veya Yİ-ÜFE'yi seçtiğinizde araç resmi TÜİK endeksini otomatik kullanır, ancak yalnızca yerel veri setinin kapsadığı aralıkta (TÜFE için 1983'ten, Yİ-ÜFE için 1982'den itibaren, en son yayımlanan resmi aya kadar). Bu başlangıç tarihlerinden öncesi veya henüz yayımlanmamış/yüklenmemiş bir ay için resmi endeks kullanılamaz; her iki durumda da "Enflasyon Oranını Kendim Gireceğim" seçeneğiyle devam edebilirsiniz.
Başlangıç tutarı girmek zorunlu mu?
Hesaplama moduna göre değişir. Manuel Hesaplama'da tutar isteğe bağlıdır; girmeseniz de reel getiri yüzdesini görürsünüz. TL Tutarı, Döviz ve Kıymetli Maden modlarında ise tutar/miktar zorunludur: TL Tutarı'nda başlangıç ve bitiş TL tutarı, Döviz'de başlangıç ve bitiş döviz miktarı, Kıymetli Maden'de gram miktarı olmadan bu üç mod hesaplama yapamaz.
Reel getiri yatırım tavsiyesi sayılır mı?
Hayır. Sonuç matematiksel bir hesaplamadır; vergi, komisyon, risk, kur etkisi ve yatırım hedefi değerlendirmesi içermez.