Eurobond alış fiyatınıza göre vadeye kadar yıllık efektif getirinin ne olacağını merak ediyorsanız nominal tutarı, kupon oranını, alış ve vade tarihlerini girin. Hesaplayıcı, öngörülen kuponları tarihleriyle gösterir; kirli alış maliyetini, toplam tahsilatı, kâr/zararı ve yıllık bileşik getiriyi hesaplar. Eurobond, genellikle uluslararası piyasalara yönelik ihraç edilen bir borçlanma aracıdır; adı yalnızca avro cinsinden olduğu anlamına gelmez. Buradaki sonuç, girdiğiniz düzenli kupon varsayımlarına dayanır; belirli bir tahvilin kesin getirisi veya canlı fiyatı değildir.
Eurobond nedir? Kupon, nominal değer ve vade ne anlama gelir?
Eurobond, devletlerin veya şirketlerin uluslararası yatırımcılara sunduğu borçlanma araçlarını ifade eder. Türkiye’de “Eurobond” denildiğinde özellikle Hazine ve Maliye Bakanlığının yurt dışında ihraç ettiği döviz cinsi tahviller akla gelir. Bununla birlikte Eurobond yalnızca avro ile ihraç edilen tahvil demek değildir; ihraç koşullarına göre farklı para birimleri kullanılabilir.
Tahvili çıkaran kuruma ihraççı, vade sonunda geri ödenmesi öngörülen anaparaya nominal değer, dönemsel faiz ödemesine kupon denir. Vade, anaparanın sözleşmeye göre geri ödeneceği tarihtir. Kuponsuz bir tahvilde ise vadeden önce dönemsel kupon ödemesi bulunmaz; alış bedeli ile itfa bedeli arasındaki fark getirinin kaynağıdır.
Borsa İstanbul Uluslararası Borçlanma Araçları Piyasası, Türkiye Cumhuriyeti Hazinesinin borsaya kote yurt dışı borçlanma araçlarını kapsar. Bu piyasanın kuralları, dünyadaki her Eurobond ihracına otomatik olarak uygulanmaz.
Hesaplayıcı neyi hesaplar, iki modun farkı nedir?
Varsayılan “Alış fiyatından getiri” modunda, kullanıcı tanımlı fiyat ve düzenli kupon takvimine göre alış günündeki nakit çıkışı ile daha sonraki kupon ve anapara girişleri hesaplanır. Bu tarihlenmiş akışları dengeleyen oran “yıllık efektif getiri” olarak gösterilir. Araç, toplam kupon+anapara tahsilatını, vade sonu kâr/zararını ve tam nakit akışı tablosunu da verir.
“Getiriden teorik fiyat” modunda yön tersinedir: varsaydığınız yıllık getiri, kupon, ödeme sıklığı ve kalan kupon dönemi sayısından teorik tahvil fiyatı bulunur. Alış fiyatından getiri bulmak için varsayılan modu, belirli bir getiri varsayımıyla fiyat tahmini için ikinci modu kullanın.
Araç ISIN, ihraç belgesi, canlı alış/satış fiyatı veya ihraççı riski sorgulamaz. Ekrandaki yıllık oran, yalnızca girdiğiniz nakit akışları gerçekleşirse geçerli olan model sonucudur; yatırım önerisi, garantili getiri veya gerçek işlem teklifi değildir.
Alış fiyatından getiri nasıl hesaplanır?
- Hesaplama amacını “Alış fiyatından getiri” bırakın; sonuç birimi için USD veya EUR seçin. Bu seçim kur dönüşümü yapmaz.
- “Kupon ödemesi” alanından kuponsuz, aylık, 3 aylık, 6 aylık veya yıllık dönemi seçin. Kuponlu seçenekte yıllık kupon oranını yüzde olarak girin.
- Fiyatın temiz mi kirli mi olduğunu seçin. Fiyat, nominalin tamamı için ödenecek tutar değil, 100 nominal üzerinden fiyat yüzdesidir: 98 yazmak, 100 nominal için 98 fiyat demektir.
- Nominal tutarı ve alış ile vade tarihlerini gün/ay/yıl olarak girin. Vade alıştan sonraki geçerli bir tarih olmalıdır.
- “Hesapla” ile yıllık efektif getiriyi ve tarihli nakit akışlarını okuyun. Girdiyi değiştirdiğinizde eski sonuç temizlenir; yeni sonuç için yeniden hesaplayın.
Örneğin nominali 10.000 USD, temiz fiyatı 98 girerseniz kupon dönemine bağlı birikmiş faiz eklenmeden önceki temiz bedel 9.800 USD’dir. Kupon tarihi dışındaki bir alışta ödenecek kirli bedel bundan yüksek olabilir.
Temiz fiyat, kirli fiyat ve birikmiş faiz
Temiz fiyat (clean price), içinde o kupon döneminde işlemiş faiz bulunmayan fiyatı; kirli fiyat (dirty price) ise bu faizi de içeren fiyatı ifade eder. Temiz fiyat + birikmiş faiz = kirli fiyat. Bu modelde alış maliyeti, nominal tutar × kirli fiyat / 100 olarak hesaplanır. Borsa İstanbul’un ilgili piyasa açıklamaları 100 birimlik fiyat esasını ve fiyat türlerinin farkını anlatır.
Temiz fiyat girerseniz araç modellenen birikmiş faizi ekler; kirli fiyat girerseniz onu çıkarıp temiz fiyatı gösterir. Aynı gerçek ekonomik fiyatı iki şekilde girdiğinizde, giriş hassasiyeti ve ekranda yuvarlama farkı dışında sonuçlar aynı olmalıdır. Kirli fiyat birikmiş faizden düşükse model negatif temiz fiyat oluşturmak yerine hata verir.
Birikmiş faiz için araç, ilgili kupon döneminde geçen gerçek gün sayısını o dönemin toplam gerçek gün sayısına böler ve dönem kuponuyla çarpar. Bu, düzenli dönemlere ilişkin Actual/Actual benzeri bir varsayımdır. Gerçek ihraçlar 30E/360 gibi başka gün sayımı yöntemleri veya farklı başlangıç/bitiş kuralları kullanabilir.
Modelde alış tarihi kupon gününe denk gelirse birikmiş faiz sıfır kabul edilir. Alış gününün kendisindeki kupon alıcıya eklenmez; alıştan sonraki ilk kupon tabloda yer alır. Gerçek işlemde hak sahipliği ve valör koşullarını ihraç ve aracı kurum belgelerinden doğrulayın.
Yıllık efektif getiri, kupon oranı ve kâr oranı neden farklıdır?
Yıllık kupon oranı nominal değer üzerinden tanımlanan dönemsel ödemeleri belirler; tek başına yatırımın getirisini söylemez. Vade sonu kâr/zarar oranı, toplam tahsilat eksi alış maliyetinin alış maliyetine oranıdır ve elde tutma süresinin tamamına aittir. Yıllık efektif getiri ise para girişlerinin hangi tarihlerde gerçekleştiğini de hesaba katar.
Model, alışta eksi kirli maliyeti; alış sonrasındaki her kuponu ve itfayı artı nakit akışı olarak yazar. Daha sonra bu tutarların, her ödeme tarihi için gün farkı / 365 üssüyle iskonto edildiğinde toplamını sıfıra getiren yıllık r oranını bulur. Bu yöntem XIRR tanımıyla uyumludur; yalnızca matematiksel akış varsayımlarının sonucunu verir.
Kuponsuz örnekte yıllık efektif getiri = (vadede alınan nominal / alışta ödenen bedel) ^ (365 / alıştan vadeye gün sayısı) − 1. Bu nedenle iki yıllık toplam kâr oranını ikiye bölmek, yıllık bileşik getiriyi her zaman doğru vermez.
İlk ekranda büyük görünen yıllık efektif getiri, ihraççının ödeme gücünü veya tahvilin bugün hangi fiyattan satılabileceğini ölçmez. Getiri senaryosunu kredi, fiyat, likidite ve kur risklerinden ayrı değerlendirin.
Örnek 1: Kuponsuz Eurobond getirisi
Varsayımsal bir işlemde 01.01.2026 tarihinde 01.01.2028 vadeli, nominali 10.000 USD olan kuponsuz tahvili 95 temiz fiyattan alalım. Birikmiş kupon faizi yoktur: alış maliyeti 9.500 USD, vadede toplam tahsilat 10.000 USD, kâr 500 USD ve tüm dönem kâr oranı %5,26 olur.
Alıştan vadeye 730 gün geçtiği için yıllık bileşik getiri (10.000 / 9.500) ^ (365 / 730) − 1 = yaklaşık %2,60’tır. Nakit akışı tablosunda yalnızca 01.01.2026 tarihli −9.500 USD alış ve 01.01.2028 tarihli +10.000 USD itfa bulunur.
Örnek 2: Kuponlu Eurobond ve dönem ortasında alış
Nominal 10.000 USD, yıllık kupon %8, ödeme aralığı 6 ay, temiz fiyat 98, alış tarihi 01.04.2026 ve vade 01.01.2028 olsun. Model, alıştan önceki kupon tarihini 01.01.2026, sonraki kuponu 01.07.2026 alır. Dönem kuponu 400 USD, birikmiş faiz 100 nominal başına yaklaşık 1,989, kirli fiyat yaklaşık 99,989 ve alış maliyeti 9.998,90 USD’dir.
Alıştan sonra 01.07.2026, 01.01.2027 ve 01.07.2027 tarihlerinde 400’er USD kupon, 01.01.2028 tarihinde ise 400 USD son kuponla birlikte 10.000 USD anapara kabul edilir. Toplam tahsilat 11.600 USD, vade sonu kârı 1.601,10 USD (%16,01), modellenen yıllık efektif getiri %9,45’tir. Kirli fiyatı 99,989 olarak doğrudan girerseniz ekrandaki yuvarlamalar düzeyinde aynı sonuçları alırsınız.
Bu örnek hesap yöntemini göstermek içindir; belirli bir Eurobond’un gerçek kupon tarihlerini veya yatırım yapılabilir fiyatını bildirmez.
Kupon tarihleri, vadeye kalan gün ve geçmiş işlemler
Araç kupon tarihlerini girilen vade tarihinden geriye doğru 1, 3, 6 veya 12 aylık düzenli aralıklarla kurar. Örneğin vade 31.08.2027 ve ödeme 6 aylık ise ara kupon 28.02.2027 kabul edilir. Ayın 29–31’ine denk gelen vadelerde kısa aylar son güne sabitlenir; bu bir model tercihi olup her ihraççının sözleşme takvimi değildir.
“Toplam vade”, alış tarihinden vade tarihine kadar olan gerçek gün sayısıdır. “Vadeye kalan gün” ve “sonraki kupon” ise hesaplamayı yaptığınız gün itibarıyla bilgilerdir; bu iki kavramı karıştırmayın. Alış tarihi gelecekteyse araç senaryoyu geleceğe dönük olarak etiketler; vade geçmişse tarihli geçmiş nakit akışlarını korur ama gelecekteki kupon veya kalan gün iddiasında bulunmaz.
Gelecekteki kupon tarihleri iş günü/ödeme ertelemesiyle düzeltilmez. Gerçek nakit akışında hafta sonu, tatil, valör veya ihraç şartlarının etkisi olabilir.
Yatırım kararı açısından sonuç neyi söylemez?
Araç yalnızca düzenli sabit kuponlu veya kuponsuz, vadeye kadar elde tutulan varsayımsal bir nakit akışını hesaplar. Gerçek bir tahvilde kupon tarihleri, gün sayımı, ilk/son düzensiz kupon dönemleri, erken itfa/çağrı hakları, değişken kuponlar, alış-satış makası, komisyon, vergi, takas ve kur etkisi sonucu değiştirebilir. Bu hesap bir işlem emri veya getiri garantisi değildir.
İhraççının faiz veya anaparayı ödeyememesi kredi/temerrüt riskidir. Piyasa faizleri değiştiğinde tahvilin vade öncesi satış fiyatı da değişebilir; alıcı bulmak veya beklenen fiyattan satmak her zaman mümkün olmayabilir. Bu nedenle vadeye kadar elde tutma varsayımından hesaplanan oran, vade öncesi satışta elde edilecek getiriyle aynı değildir.
USD veya EUR seçimi yalnızca sonuç birimini belirtir; TL’ye dönüşüm, döviz riski, enflasyon ve vergi sonrası net getiri hesaplanmaz. Gerçek bir ihraç için izahnameyi, kupon ödeme planını, varsa çağrı şartlarını ve aracı kurumun işlem bedelini karşılaştırın.
Sık karıştırılan noktalar ve kontrol listesi
- Kupon faizi ile yıllık efektif getiriyi aynı sanmayın; fiyat ve kuponların zamanlaması da önemlidir.
- 98 fiyatı, 10.000 USD nominal için 98 USD değil; birikmiş faiz hariç 9.800 USD temiz bedele karşılık gelir.
- Alınan fiyatın temiz mi kirli mi olduğunu işlem dökümünden doğrulayın; ikisini aynı anda girmeyin.
- Gerçek tahvil aylık veya üç aylık kupon ödemiyorsa, yalnızca seçenek mevcut diye bu sıklığı seçmeyin.
- Alış tarihi vade tarihinden önce olmalı; 29 Şubat gibi tarihler geçerli takvime uygun olmalıdır.
- Tarihli kupon tablosunu ihraç belgesiyle eşleştirmeden sonucu gerçek tahvilin nakit akışı saymayın.
İlgili araçlar: Tahvil Hesaplama daha genel bir tahvil fiyatlama karşılaştırması, Bono Hesaplama iskonto temelli kısa vadeli araçlar, İç Verim Oranı (İVO / IRR) farklı yatırım nakit akışlarının getirisi, İç ve Dış İskonto ise iskonto yöntemleri için tamamlayıcıdır.
Sık Sorulan Sorular
Eurobond nedir; mutlaka avro cinsinden mi olur?
Eurobond uluslararası piyasalarda ihraç edilen bir borçlanma aracıdır; sadece avro cinsinden tahvil demek değildir. Türkiye’de özellikle Hazinenin döviz cinsi dış borçlanma tahvilleri için kullanılır. Para birimi ve kupon şartları her ihraca göre değişebilir.
Eurobond yıllık efektif getiri nasıl hesaplanır?
Alışta ödenen kirli bedel negatif; alış sonrası kuponlar ve anapara iadesi pozitif tarihli nakit akışı olarak alınır. Bu akışların 365 gün esaslı iskonto toplamını sıfırlayan oran XIRR yöntemiyle bulunur. Sonuç varsayımsal yıllık bileşik getiridir.
Kupon oranı ile Eurobond getirisi aynı mı?
Hayır. Kupon oranı nominal üzerinden hesaplanan faiz ödemesidir. Yıllık efektif getiri ayrıca alış fiyatına, birikmiş faize, kupon tarihlerine ve vadeye bağlıdır.
Temiz ve kirli fiyat arasında ne fark var?
Kirli fiyat, temiz fiyata modelde alış tarihine kadar biriken kupon faizinin eklenmiş hâlidir. Kuponlu bir tahvilde alıcının modellenen bedeli nominal × kirli fiyat / 100’dür; kuponsuzda iki fiyat eşittir.
Kuponsuz Eurobond getirisi nasıl bulunur?
Kupon ödemesi seçeneğini “Kupon ödemesiz” bırakın. Yıllık efektif getiri (vadede alınan nominal / alış bedeli) ^ (365 / gün sayısı) − 1 formülüyle hesaplanır; dönem kârını yıl sayısına basitçe bölmeyin.
Kupon tarihi veya vade geçmişse neden hâlâ hesap çıkıyor?
Alış ve vade tarihleri tarihsel bir senaryo oluşturabilir. Model geçmiş tarihler için nakit akışını ve o dönemin yıllık getirisini hesaplar, ancak artık vadeye kalan gün veya gelecek kupon bilgisi göstermez.
Eurobond’u vadesinden önce satarsam bu getiriyi alır mıyım?
Kesinlikle aynı olmak zorunda değildir. Hesap vade sonuna kadar elde tutmayı ve tüm kuponların ödenmesini varsayar; erken satış fiyatı, piyasa faizi, likidite ve işlem masrafları ayrı risklerdir.
USD ve EUR seçimi TL veya diğer para birimlerine dönüşüm yapar mı?
Hayır. Seçim yalnızca hesaplama sonucunun birim etiketini değiştirir. Canlı kur, TL karşılığı, vergi veya kur etkisi hesaplanmaz.
“Getiriden teorik fiyat” modunu ne zaman kullanmalıyım?
Bir yıllık getiri varsayıp ona karşılık gelen teorik tahvil fiyatını görmek istiyorsanız bu modu kullanın. Gerçek alış fiyatınızdan getiri arıyorsanız varsayılan “Alış fiyatından getiri” modunu seçin.
Kaynaklar
- Borsa İstanbul — Uluslararası Borçlanma Araçları Piyasası
- Borsa İstanbul — Kesin Alım Satım Piyasası: temiz/kirli fiyat
- ICMA — Primary Market Handbook A5: Actual/Actual gün sayımı
- Microsoft Support — XIRR işlevi ve 365 gün esası
- ICMA — Eurobond tanımı (European Repo Market Survey, Appendix A)
- Investor.gov (SEC) — Tahvilin temel özellikleri ve yatırım riskleri